02.09.2011 15:27 Wiek: 6 yrs
Kategoria: Literatura
Autor: Alice Miller

ZAKAZANA WIEDZA (część, rozdział IV)

Najgoręcej bronione opinie to najczęściej nie te, które uznajemy za najsłuszniejsze, lecz te, które najbardziej zgadzają się z naszym systemem przekonań nabytym w wyniku wychowania...


TEORIE-TARCZE

Najgoręcej bronione opinie to najczęściej nie te, które uznajemy za najsłuszniejsze, lecz te, które najbardziej zgadzają się z naszym systemem przekonań nabytym w wyniku wychowania. Tworząc dogmaty z tych fałszywych przekonań jednostka broni się przed swoim własnym bolesnym przebudzeniem. Freudowskie teorie dotyczące dziecięcej seksualności, kompleksu Edypa i instynktu śmierci pełnią tę samą rolę. Na podstawie swych badań, w części opartych na hipnozie, Freud odkrył, że jego wszystkie pacjentki i wszyscy pacjenci byli dziećmi maltretowanymi i opowiadali swoje historie w języku symptomów (S.Freud, 1896). Ogłaszając wyniki swych odkryć w środowisku psychiatrycznym w 1896 Freud znalazł się całkowicie sam ze swoją wiedzą, której żaden z jego kolegów, specjalistów w tej dziedzinie, nie podzielał. Nie potrafił długo wytrzymać tej izolacji. Parę miesięcy później, w 1897 roku, zakwalifikował opowiadania swych pacjentów o wykorzystaniu seksualnym jako czyste fantazje wynikające z pierwotnych potrzeb popędowych. Uśpienie ludzkości, nagle gwałtownie zachwiane, mogło trwać sobie dalej.

Każdy, kto konfrontowany jest z faktem maltretowania dzieci i widzi u innych rozmiar wyparcia i zaprzeczenia tamtej rzeczywistości, jest wstrząśnięty, gdyż nasuwa się wtedy pytanie: ?A jak było ze mną??. Jeśli osoby, które z cała pewnością były ofiarami najstraszniejszego traktowania mogły to stłumić w takim stopniu to na jakiejś podstawie ja mogę mieć przekonanie, że pamięć mnie nie myli? Pytanie to nasunęło się również Freudowi, gdy był jeszcze podatny na pytania i nie uzbroił się w swoje teorie by się przed tą niewiadomą bronić. Wziął pod uwagę przeróżne hipotezy, między innymi gwałtownie oskarżał ojca, co widoczne jest w jego liście do Fliess?a:

?Niestety, mój własny ojciec należał do takich perwersyjnych osobników i stał się przyczyną histerii mojego brata oraz niektórych moich młodszych sióstr. Częstość tego typu relacji często dawała mi do myślenia? (list 120, w S.Freud, 1986, str.245).

Każdy chyba zrozumie rozmiar lęków, jakie rodziły się w nim pod wpływem podobnych oskarżeń w stosunku do własnego ojca. Myśli te miały na pewno dużo bardziej niebezpieczny wydźwięk sto lat temu. Być może Freud znalazłby w sobie siłę by zweryfikować te hipotezy na temat ojca gdyby był w jego otoczeniu ktokolwiek, kto by go w tym podtrzymał i wsparł. Lecz nawet jego najbliższy przyjaciel, Wilhelm Fliess okazał się nieprzemakalny na odkrycia Freuda. Natomiast jego syn Robert Fliess, który stał się później psychiatrą i analitykiem, opublikował trzy dzieła, w których dostarczył bardzo ważnych informacji na temat nadużyć seksualnych dokonywanych przez rodziców na dzieciach. Trzeba było dziesięcioleci by on sam mógł się zorientować, że w wieku dwóch lat stał się ofiarą wykorzystania seksualnego ze strony swego ojca i że współgrało to bardzo ściśle z momentem, gdy Freud odwrócił się od prawdy. Robert Fliess upublicznił swą własną historię przytaczając ją w swojej książce, ponieważ był przeświadczony, że jego ojciec przeszkodził Freudowi w większym zaangażowaniu się w rozwój teorii dziecięcych traumatyzmów. To wszystko, co się wydarzyło, poza wszystkim innym, spowodowało, w ocenie Roberta Fliessa, gwałtowne poczucie winy u jego ojca (R.Fliess, 1973). Trudno jest z dystansu oceniać słuszność tego przypuszczenia.

Mamy całe mnóstwo innych możliwych wyjaśnień na temat tego, dlaczego Freud w 1897 zaparł się prawdy. Wszystkie one posiadają jeden punkt wspólny: przyczyna tego ciężkiego w skutkach posunięcia związana była z prywatnym życiem Freuda.

Możliwe, że wszystkie te czynniki grały mniej lub bardziej istotną rolę i nawzajem się uzupełniały. Cała ich skuteczności polega na przekazie: ?Niczego nie będziesz zauważał?, który jeszcze dziś przeszkadza nam widzieć to, co rodzice czynią swoim dzieciom. Pomimo władzy tego przekazu znalazła się pewna liczba terapeutów, jak Sandor Ferenczi i Robert Fliess, którzy podjęli próbę wyzwolenia się spod tego zaboru. Jednakże bez poddania w wątpliwość swoich rodziców, bez lęków i cierpień, jakie wywołuje odrzucenie naszych iluzji, bez pomocy i wsparcia innych, którzy również chcieliby przezwyciężyć swoje zaślepienie lub już im się to udało, nie ma szansy osiągnąć tej autonomii i jasności spojrzenia. Właśnie dlatego w gruncie rzeczy nie jest niczym dziwnym, że Zygmunt Freud uległ przed stu laty temu przekazowi, swojemu lękowi i swojemu wyparciu.

Wilhelm Reich, nieco później, zrobił to samo: opracował teorię umożliwiającą mu obronę przed cierpieniem dziecka, jakim niegdyś był, dziecka poddanego bardzo wcześnie ciągłym nadużyciom seksualnym. Zamiast odczuć ból bycia zdradzonym przez dorosłych, do których miał zaufanie i od których musiał zaznać coś, przed czym nie mógł się obronić, Reich podtrzymywał całe życie, aż do osiągnięcia stanu psychozy: ?chciałem tego, to było to, czego potrzebowałem i czego potrzebuje każde dziecko?.

Całe nasze zrozumienie dla Reicha i Freuda nie musi nam przeszkadzać w zdaniu sobie sprawy, że swoją teorią popędów Freud uczynił ludzkości wiele zła. Zamiast zająć się na poważnie swoją rozpaczą zabezpieczył się przed jej odczuwaniem za pomocą teorii popędów. Chociaż utworzył on szkołę i przekształcił swoje tezy w dogmaty to jednak dokonał instytucjonalizacji zaprzeczenia, co nadało kłamstwom pedagogiki naukowe uprawomocnienie. W efekcie freudowskie dogmaty pokryły się z rozprzestrzeniającą się koncepcją, że dziecko jest z natury swej złe i dorosły musi je kształtować poprzez wychowanie. Ta nieprawdopodobna zgodność z pedagogiką przysporzyła psychoanalizie wielkiego prestiżu w społeczeństwie i fałsz tych dogmatów pozostał długo niezauważony.

Teorie te znajdują w pedagogice takie wsparcie, że nawet ruchy kobiece nie dostrzegły zafałszowania prawdy. W ten sposób teoria popędów mogła być uznawana nawet przez zaangażowane kobiety za postęp a nie za zaprzeczanie prawdzie o maltretowaniu dzieci.

Wiele osób uważa, że jeśli niektórzy psychoanalitycy są odcięci od rzeczywistości to nie należy tego przypisywać Freudowi, który był w końcu genialnym odkrywcą. Mniej więcej to samo mówi się o Jungu - ojcowie są idealizowani kosztem swoich ?synów? i ?córek?. Lecz to nie oni wymyślili psychoanalizę, to ?ojciec?, który z zaprzeczania prawdzie uczynił dogmat utrudnił swoim ?synom? i ?córkom? zrobienie użytku z oczu i uszu. Mieli oni niewielką szansę by obalić te twierdzenia przy pomocy swoich doświadczeń gdyż dogmatów się nie obala. Dogmat przeżywa lęk, jaki mają jego adepci nie mogąc być członkami grupy. Czerpie swoją siłę z tego lęku i ta właśnie władza sprawia, iż mężczyźni i kobiety mogą ?pracować? trzydzieści do czterdziestu lat, codziennie, z pacjentami, nie zdając sobie sprawy, że Ci są ofiarami maltretowania w dzieciństwie, zaś sami pacjenci również nie mają dostępu do swojej prawdy.

Gra polegająca na słowach, skojarzeniach i spekulacjach, których bazą są ?fantazje? pacjentów oraz brak zainteresowania tym, co jest pod spodem, rzeczywistością dzieciństwa, sprawia, że rezultatom nie tylko brak precyzji, lecz i niezbędnej wiarygodności; są nie do zweryfikowania.

Uważam, że stworzenie dogmatu z teorii popędów powinno być zarzutem postawionym samemu twórcy psychoanalizy. Kiedy człowiek definiuje jako wielkie odkrycie naukowe coś, co jest odmową zobaczenia prawdy i tworzy szkołę, która utrzymuje swych uczniów w zaślepieniu, nie chodzi tu już jedynie o sprawę osobistą. Jest to zamach przeciw dobru ludzkości, nawet jeśli jest on nieświadomy. Czy byłoby to możliwe gdyby ludzie byli świadomi swojej sytuacji, swojej historii i swojej odpowiedzialności?

Przez ostatnie lata nauczyłam się więcej niż przez resztę mojego życia na temat sytuacji dziecka na łonie współczesnego społeczeństwa i na temat blokad myślowych i uczuciowych u osób posiadających wykształcenie psychoanalityczne. Blokady te sprawiają, że pacjenci poddawani są długiemu leczeniu, które jedynie wzmacnia ich dziecięce poczucie winy, co może tylko skutkować depresją. Najłatwiejszym wyjściem z chronicznych stanów depresyjnych jest decyzja o staniu się psychoanalitykiem. Wyparcie, wzmocnione przez teorie chroniące przed prawdą może być wtedy nadal podtrzymywane - tym razem ze szkodą dla innych.

Psychoanaliza określana jest, niesłusznie, jako ?postępowa? i ?rewolucyjna? i trzyma się ona tych określeń jak swoich dogmatów. Młody człowiek nie zaakceptowałby dzisiaj gdyby jego stuletni przodek mówił mu, co jest postępem. Tymczasem pozwala by mu to mówiono ustami jego psychoanalityka w imieniu Freuda, nie zauważając zupełnie, że tym samym podtrzymuje postawy liczące sobie sto lat i nigdy niepoddane rewizji, gdyż dogmatów się nie modyfikuje. Poprzez wpływ psychoanalityka na jego pacjentów działanie tych dogmatów rozprzestrzenia się poza środowiska specjalistów utrudniając dostęp do prawdy.

Często słyszę, że psychoanalizie zawdzięczamy odkrycie złego traktowania dzieci. Podobne pomyłki pozwalają zmierzyć zamęt panujący w tym zakresie, gdyż psychoanaliza zahamowała jeszcze bardziej dostęp do prawdy i do wiedzy. Nie jestem zdziwiona tym zamieszaniem: sama poświęciłam wiele czasu by to odkryć. Oczywiście nie wierzyłam w dogmaty, lecz nie potrafiłam zrozumieć funkcji, jaką miały one pełnić: nie rozumiałam, że uniemożliwiały one potraktowanie poważnie nowych faktów i uznanie wcześniej popełnionych błędów.

Wśród licznych listów, jakie dostaję i które to stwierdzają znajduje się jeden list od znanego analityka piszącego, że przez czterdzieści lat swej praktyki psychoanalitycznej nieomal nie spotykał ofiar wykorzystania seksualnego. Kilka kobiet wprawdzie wspomniało coś o agresji seksualnej, lecz ?okazało się? podczas pracy analitycznej, że chodziło, o wynikające z dziecięcej potrzeby fantazje uwiedzenia ojca i doprowadzenia do aktu seksualnego by następnie wykorzystać to przeciwko matce. Opierając się na autorach psychoanalitycznych, jak Fenichel i Nurnberg, autor listu twierdził, że każde dziecko znajdywałoby przyjemność w relacjach seksualnych z rodzicami gdyby tylko kazirodztwo nie było zakazane. Poczucie winy i nerwica pojawiały się jedynie dlatego, że normy społeczne zakazują tego typu stosunków i właśnie ten zakaz stanowi problem. List ten, oraz wiele innych, jakie dostałam, ukazują z przerażającą jasnością dokąd może doprowadzić klasyczna psychoanaliza, jeśli chodzi o zaprzeczanie prawdzie. Jeśli wierzyć twórcy psychohistorii, Lloyd?owi de Mause, już w 1986 roku oceniano, że ponad połowa kobiet amerykańskich przeżyła nadużycia seksualne w dzieciństwie. (L. de Mause. 1987)

Viviane Clarac opowiada w swojej książce (1985) jak w wieku pięciu lat została zgwałcona przez swego ojca, dyplomatę wysokiego szczebla, który następnie nadużywał jej seksualnie przez kolejnych dziesięć lat. W wieku dwudziestu pięciu lat, nie mogąc dłużej nieść samotnie tego sekretu, udała się do centrum dla zgwałconych kobiet. Osoba, która ją przyjęła próbowała jej wytłumaczyć, że ?stosunki kazirodcze? są częste i że nie musi ona odczuwać wstydu z powodu swej przyjemności. Cała nadzieja na bycie zrozumianą zawaliła się u niej w wyniku tej rozmowy. Umówiła się na kolejne spotkanie, lecz nigdy tam nie wróciła. Po co miałaby wracać? Jednakże wiele kobiet wraca i pozwala by wprowadzano zamęt w ich życie.

Nie wiem dlaczego terapeutka ta wybrała taką formułę, która maskuje poważne nadużycie dokonane na dziecku i zwodzi ofiarę. Nie wiem jakie czynniki osobiste czynią ją ślepą lecz wiem dlaczego nie może ona ich odkryć i skąd bierze się u niej taka postawa. Znam te zasady dzięki mojej własnej edukacji i dzięki psychoanalitycznemu wykształceniu; rodzice zawsze byli niewinni. Ten punkt widzenia jest tak mocno zakotwiczony w umysłach, że wiele osób nie widzi jasno konsekwencji, jakie może mieć dla ofiary fakt, że nadużycie władzy, zdrada, a nawet gwałt zostają zakwalifikowane jako normalne ?relacje? lub fantazje. Nikt nie jest w stanie wyobrazić sobie horroru, jakiemu poddane bywają codziennie dzieci. Freud skutecznie zamknął drzwi przed uświadomieniem sobie przez społeczeństwo jak bardzo krzywdzone są dzieci i tak sprytnie schował do nich klucze, że trudno było je odnaleźć przez kilka pokoleń. Jeszcze dziś trudno znaleźć freudystów gotowych powiedzieć: ?Jak można było nie dostrzec tego przez tak długi czas? Przez sto lat słuchaliśmy osób będących maltretowanymi dziećmi i jedynie wzmacnialiśmy w nich tłumienie prawdy. Chciały one wierzyć, że nic je nie spotkało i wolały utrzymywać swoje symptomy. Staliśmy się poplecznikami kłamstwa!? Zamiast tego wszyscy oni chórem powtarzali to samo: ?Freud nigdy nie zaprzeczał, że poza fantazjami o wykorzystaniu seksualnym może istnieć rzeczywiste wykorzystanie, lecz jego ofiary rzadko przychodzą do psychoanalityka?. Niestety, przychodzą! Przychodzą masowo i zostają. Zostają długo i drogo płacą za nie odkrytą prawdę i za to, że ich rodzice zostaną oszczędzeni. Wyciągają się na kozetce, cztery razy w tygodniu, opowiadają wszystko, co przychodzi im na myśl i oczekują cudu, który nie nadchodzi i nigdy nie nadejdzie gdyż mógłby on nadejść jedynie z prawdą a właśnie prawda jest zakazana. Pewna siedemdziesięciodziewięcioletnia kobieta z USA napisała do mnie, że z powodu poważnych depresji była przez 40 lat w analizie u ośmiu różnych analityków. Dopiero czytając moje książki zrozumiała, że była poważnie nadużyta w swoim dzieciństwie. Żadna z analiz nie pozwoliła jej tego odkryć. Analitycy szukali przyczyn okrucieństwa rodziców w życiu popędowym pacjentki i wszyscy stawali w obronie rodziców. Osoba ta cytowała ostatnie zdanie z mojej książki Am Anfang war Erziehung, 1980 (To dla twojego dobra): ?Dusza ludzka jest praktycznie niezniszczalna i szansa na przywracanie jej do życia istnieje tak długo jak długo żyje ciało?, i dodała: ?Od czasu jak pozbyłam się poczucia winy po raz pierwszy czuję się naprawdę żywa, i odtąd nie zadaję sobie gwałtu zmuszając się do przebaczenia zaznanych okrucieństw.?

Teoria popędów i poważne konsekwencje, jakie za sobą pociągnęła jest tylko jednym z wielu przypadków zaprzeczania rzeczywistości. Społeczeństwo zawsze chciało ochronić się przed wiedzą na temat maltretowania dzieci. W XVIII wieku było przez pewien czas modne spisywanie autobiografii. To, czego dowiadujemy się z tych opowieści o dzieciństwie jest przerażające. Jest również znaczące, że moda ta szybko przeminęła i została zastąpiona przez dzieła z dziedziny psychologii i socjologii, a przede wszystkim przez zwodnicze i destrukcyjne teorie pedagogiczne. Pedagog Carl-Heinz Mallet w swej pasjonującej książce opublikowanej w 1987 studiuje całą serię tekstów pedagogicznych by wykryć kryminalne efekty tych teorii. Wiele z tego, co każemy wycierpieć naszym dzieciom byłoby do uniknięcia gdyby społeczeństwo: dorośli, rodzice, lekarze, nauczyciele, pracownicy socjalni i inne osoby były lepiej poinformowane o następstwach maltretowania i o sytuacji krzywdzonego dziecka.

Był to dla mnie moment przełomowy i wielki zwrot w moim życiu, gdy zorientowałam się, że teorie psychoanalityczne również uniemożliwiają propagowanie tej informacji i mają swój udział w tym, że krzywdzenie dzieci tak często nie jest ujawniane.

Argumentacja Freuda nigdy nie osiągnęłaby takiego wielkiego sukcesu gdyby większość ludzi nie dorastała w podobnych warunkach. Jego uczniowie być może mogliby wcześniej zorientować się, że to, co wydawało się argumentem jednak zupełnie nim nie było. Gdy Freud napisał, że wydaje się wręcz nieprawdopodobne by perwersyjni ojcowie byli aż tak liczni i uznał za fantazje relacje swoich pacjentek, nie było to logiczne rozumowanie, lecz raczej dziecinne zaprzeczanie rzeczywistości, które można zreasumować i zawrzeć w stwierdzeniu: ?Mój tatuś, którego kocham, jest duży i dobry, on nie mógłby zrobić nic złego, bo to by było dla mnie niepojęte, bo, żeby żyć, potrzebuję wierzyć, że on mnie kocha, chroni i nie maltretuje i że jest świadomy swojej odpowiedzialności.?

Wystarczy nieco poznać rodziny, w których dzieci są wykorzystywane seksualnie by wiedzieć, że ojcowie tych rodzin niekoniecznie wyglądają na zboczeńców. Ich zboczenie ogranicza się często do własnej rodziny. Tak więc jedynie pedofile bez dzieci karani są przez społeczeństwo.

Przekonanie, że dzieci stanowią własność swoich rodziców sprawia, że najbardziej nienormalne, absurdalne i zboczone zachowania wewnątrz rodziny trwają i burzą życie jej członków gdyż nikt tego nie może spostrzec. Wykorzystana seksualnie dziewczynka, która z rozpoznaniem schizofrenii trafia do szpitala psychiatrycznego, gdzie psychiatra traktuje ją dużymi dawkami leków by była jeszcze mniej świadoma niż przedtem nigdy się nie dowie, że przyczyną jej stanu jest ojciec, którego zachowania doprowadziły ją do szaleństwa. Aby osłonić wizerunek ojca, aby zachować wizję wspaniałego dzieciństwa, nie powinna poznawać prawdy. Ona sama woli ?stracić? rozum.

Przed publikacją mojej pierwszej książki zorganizowałam konferencję na temat niezwykłych umiejętności adaptacyjnych u psychoanalityków oraz tego, co można na tej podstawie przewidzieć na temat historii ich dzieciństwa. Po konferencji zapytano mnie: ?Nie sądzi pani chyba, że wszyscy psychoanalitycy byli krzywdzonymi dziećmi?? Odpowiedziałam:?Nie mogę tego wiedzieć, mogę to tylko przypuszczać. Powiedziałabym, że nie można być psychoanalitykiem od momentu, gdy uzyska się świadomość, że było się, jak wielu innych, dzieckiem maltretowanym, i nie ma już potrzeby temu zaprzeczać. Gdyż wszelkie teorie psychoanalityczne tracą wtedy cały sens.?

Moje podejrzenia się potwierdziły, gdy dowiedziałam się, że istnieją analitycy, którzy nie zachowali ani jednego wspomnienia z pierwszych siedemnastu lat życia i nie widzą w tym nic dziwnego. Pod wpływem tak masowego wyparcia własnego dzieciństwa i okresu dorastania są oni zmuszeni by robić wszystko by tak pracować z pacjentami żeby nie dopuszczać do siebie własnych wspomnień. Freud dostarczył środków by się przed tym uchronić i strapieni analitycy uciekają się do tych środków jak narkoman do swego narkotyku. Ceną tego narkotyku jest ich ślepota psychiczna.

Pewna dziennikarka opowiadała mi, że jakiś psychiatra na emeryturze, dawny szef dużego ośrodka zdrowia, powiedział jej: ?Nie ma powodu by się tak ekscytować krzywdzeniem dzieci; dziecko jest w stanie przeżyć bez większych problemów to, co Pani nazywa maltretowaniem; dzieci są prawdziwymi wirtuozami przeżycia.? Co do tego ostatniego lekarz ten miał całkowitą rację, dramat polega na tym, że nie znał on na pewno ceny tego przeżycia. Nie wiedział zapewne również i tego, że sam zapłacił tę cenę i kazał ją płacić innym. Przez 40 lat leczył pacjentów i pacjentki, przepisywał im leki i szafował dobrymi radami nie starając się nigdy zrozumieć, że poważne zaburzenia psychotyczne, jakie obserwował codziennie nie były niczym innym jak tylko próbą wyrażenia, w języku symptomów, krzywdy i chaosu dzieciństwa.

Elisabeth Trube-Becker, lekarz i biegły sądowy, przyznaje (1987), zgodnie z najnowszymi badaniami, że na jeden zgłoszony przypadek wykorzystania seksualnego dokonanego na dziecku przypada 50 przypadków niezgłoszonych. Jeśli doda się do tego nadużycia fizyczne i psychiczne, które nie są natury seksualnej, dochodzimy do konkluzji, że przestępstwa popełniane na dzieciach należą do kategorii najczęściej popełnianych przestępstw. Inna konkluzja prowadzi do przerażającego odkrycia, że miliony specjalistów (lekarzy, prawników, psychologów, psychiatrów i pracowników socjalnych) zajmują się konsekwencjami tych przestępstw nie zdając sobie nawet z tego sprawy lub nie mając prawa by o tym mówić.

Gdy patrzę na to wszystko jasnym okiem mogę się tylko cieszyć, że nie jestem skazana na bycie bryłą soli, i że mam możliwość, jako jednostka należąca do współczesnego świata, obnażać niszczące i patologiczne fakty oraz zachęcać moich współczesnych do zwiększonej jasności umysłu.

Elisabeth Trube-Becker wydaje się również świadoma swoich możliwości w tym względzie. Nie obawia się jasno i otwarcie nazywać po imieniu to, z czym jest codziennie konfrontowana. Nie musi się uciekać do ciemnych teorii ani do usłużnych ideologii mających zamaskować prawdę. Pisze ona:

? Obraz jest jeszcze ciemniejszy a sekret jeszcze lepiej ukrywany zarówno, jeśli chodzi o nadużycia seksualne jak i inne formy krzywdzenia dzieci. Na każdy przypadek seksualnego wykorzystania dziecka przypada dwadzieścia niezgłoszonych przypadków. W przypadku nadużyć dokonanych w środowisku najbliższej rodziny stosunek ten wynosi 1:50.

Książki specjalistyczne niemal nie wspominają, lub rzadko, o zamachach na dobro i bezpieczeństwo dzieci, a kiedy już o tym wspominają wydarzenie jest poczytywane jako wyjątkowe a dziecko jest przedstawiane jako uwodziciel. Autorzy odnoszą się głównie do seksualności i wyobraźni dziecka, a w reszcie do Freuda i domniemanego kompleksu Edypa, który specjaliści nieco może odsunęli z uzasadnionych powodów.

Uznaje się, że dziecko kłamie, choć dziecko w okresie przed pokwitaniem, wtedy, gdy najczęściej zostaje ofiarą wykorzystania seksualnego, nie kłamie prawie nigdy z tej prostej przyczyny, że nie byłoby w stanie wyobrazić sobie szczegółów czegoś, czego samo nie przeżyło.

Oczywiście, dziecko nie jest jednostką aseksualną. Odczuwa emocje i uczucia; jest ciekawe. Oczekuje miłości, kontaktu fizycznego, czułości. Potrzeba ciepła, bliskości i przywiązania a nawet potrzeba korzyści materialnych ze strony dziecka, nie upoważniają dorosłego do aktu seksualnego. Odpowiedzialność za to, co się wydarza jest zawsze po stronie dorosłego a nie dziecka, jak to w lipcu 1984 zasądził Sąd w Kempten. Sędzia zwrócił uwagę, na korzyść oskarżonego, że inicjatywa została podjęta ?w pewnym sensie przez ofiarę, która odznaczała się przedwczesną dojrzałością? - podczas gdy chodziło o dziewczynkę siedmioletnią.

Dlaczego tak wiele przestępstw nie jest wykrywanych?

Dlaczego seksualne nadużycie popełniane na dziecku jest ciągle uznawane za coś, co spotyka się sporadycznie i nie warto się tym praktycznie zajmować?

Przyczyny tego są złożone:

  1. Bardzo często ofiarą nadużycia jest bardzo małe dziecko, nadużycie zaczyna się w wieku niemowlęcym, gdy dziecko nie jest jeszcze w stanie nic opowiedzieć. Gdy ojciec dotyka części genitalnych u swych dzieci lub matka wykorzystuje dziecko do pornograficznych zdjęć, to jest to jedynie początek przemocy seksualnej, która może się ciągnąć latami i nie być odkryta. Nawet osoba niezbyt obiektywna przyzna, że takie praktyki jak wkładanie palca do waginy sześciomiesięcznej dziewczynki by sprawdzić czy ?już może? jak przytacza to seria wydawnicza Seksualitat Heute? (Seksualność dziś) nie należy do wyjątków.


  2. Dziecko starsze boi się wyznać prawdę, szczególnie, gdy sprawcą jest ojciec. Autorytet ojca i jego groźby uniemożliwiają ujawnienie przez dziecko osobie trzeciej tego, co się dzieje. Do kogo, zresztą może ono się zwrócić, jeśli osoba, która powinna je chronić wykorzystuje je i nadużywa jego zaufania?


  3. Jeśli dziecko odważy się by ujawnić, najczęściej traktowane jest jak kłamca (90% ofiar to dziewczynki) i uznawane za stronę winną - zresztą tak odczuwa ono samo tę sytuację; małe dziewczynki traktowane są jak ?małe dziwki?. Najbliższa rodzina najczęściej naciska na dziecko by wycofało ono swoje oskarżenia, strasząc je, że jeśli tego nie zrobi rodzina się rozpadnie i nie będzie już nikogo, kto zarabiałby na jej utrzymanie. W tych warunkach jest raczej rzadkością by dziecko-ofiara nadużycia miało tyle siły by mówić. Rozwijają one w sobie, ponad to, nienawiść do swego ciała czyniąc je odpowiedzialnym za to wszystko. ?To wszystko wina mojego ciała. Gdybym nie miała tego ciała to tata nie mógłby mnie dotykać? (Charlotte Vale Allen, według A.Miller, 1986, str. 361-368).Nawet osoby pracujące w placówkach dla dzieci i nie mają doświadczenia w tego typu problemach oświadczają w takich przypadkach: ?Dziecko musi przecież do czegoś służyć.?


  4. Zachowanie matki bojącej się, że straci męża, który zapewnia rodzinie utrzymanie lub po prostu jej strach przed mężem - również grają rolę: zajmuje ona w rodzinie najczęściej pozycję podrzędną i może się zdarzyć, że niepodejrzewana nawet, co dzieje się w domu podczas jej nieobecności.


  5. Gdy zasięga się porady lekarza jest mała szansa by ten był gotów uwzględnić w swej diagnostyce efekty nadużyć seksualnych. Lekarze nie domyślają się zazwyczaj wykorzystania seksualnego dokonanego na dziecku, okazują postawę niedowierzającą i nie chcą również rozpoznawać przyczyn zaburzeń zachowania, jakie z ich wynikają. Psychologowie i psychoterapeuci relegują dziecięce deklaracje w sferę fantazji, tak jak robił to Freud: ?Freud przestraszył się rzeczywistości? (Miller, 1983).


  6. Ogólna obojętność w stosunku do słabszego i kłopot wynikający stąd dla dorosłych, którzy nie wiedzą, jaką przyjąć postawę są również czynnikami, które hamują odkrycie prawdy. Mężczyźni mają problem z mówieniem o nadużyciu seksualnym wobec dziecka ze strachu by nie być uznanymi za domniemanych sprawców; odczuwałam to podczas wielu rozmów. Jak tylko dotknie się tego tematu reakcją jest blokada. Sam fakt uznania nadużycia seksualnego w wachlarzu możliwości jest już krępujący.


  7. Gdy podjęta jest już procedura prawna często ma się wrażenie, że kazirodztwo jest czymś niezwykle rzadkim. Winny często jest traktowany z dyskrecją wręcz zaskakująca. Już nie myśli się o dziecku, które jest ofiarą. Poddaje się je wszelkim możliwym testom i badaniom i poza wszystkim innym, traktuje się je jak kogoś mało wiarygodnego. Istnieje tendencja usprawiedliwiania dorosłego - szczególnie, gdy chodzi o ojca - i obciążania dziecka, aby zminimalizować przestępstwo.


  8. Uważa się, że akt przebiega bez przemocy, bez sprawcy i bez ofiary. Duża ilość dzieci poddanych aktom pedofilskim wskazuje raczej na to, że mamy do czynienia ze zjawiskiem częstym, którego straszliwe efekty nie są dostrzegane. Myślę, że wynika to z tego, że przykładamy do tego zbyt mała wagę. Jest prawdą, że nadużycia seksualne, w większości przypadków, nie pozostawiają śladów fizycznych, lecz są źródłem poważnych zaburzeń emocjonalnych i psychicznych, które mogą zniszczyć poważnie resztę życia i pokazuje to również, że nadużycia seksualne, szczególnie dokonane przez ojca, nie pozostają bez konsekwencji. Lekarze i lekarscy biegli sądowi są w stanie stwierdzić czy doszło do nadużycia seksualnego dziecka jedynie w przypadku zranień organów genitalnych, ciąży, którą najczęściej się natychmiast usuwa, choroby wenerycznej, innych śladów przemocy lub w przypadku śmierci.


  9. Według wielu autorów i psychoterapeutów niemieckich zachowanie małych dziewczynek bywa często prowokujące (sposób myślenia, który nie może się odnosić do niemowląt, chyba, że zarzuci im się krągłość ich pośladków lub gruchanie podczas przewijania). Panuje przekonanie, że, między innymi, dzieci, które są ofiarami nadużyć seksualnych odznaczają się nienormalnym wręcz zainteresowaniem dla seksualności są małymi, powabnymi i ponętnymi uwodzicielami. Sprawca czynu natomiast zasługuje na współczucie. Jak można uważać go wobec tego za winnego? Zadowólmy się stwierdzeniem, że zachowania małych dziewczynek, które w bezpiecznym, rodzinnym środowisku wypróbowują swoich uwodzicielskich zachowań jest czymś naturalnym i normalnym i nie jest żadnym wytłumaczeniem dla aktów kazirodczych i nadużyć seksualnych ze strony osób trzecich. Nie może też być uznawane za nakłanianie dorosłego do czynów seksualnych. Jedynie człowiek dorosły może podejmować inicjatywę i jedynie dorosły ponosi odpowiedzialność za tego typu zachowania. Naturalna potrzeba czułości, jaką odczuwa dziecko, potrzeba ciepła i uczucia, kontaktu, pieszczot i nawet korzyści materialnych nie mogą usprawiedliwiać ze strony dorosłego podejmowania czynności seksualnych. Mimo to bardzo często widać jak winą za to, co się stało obarcza się dziecko lub jego matkę. Psychologowie często są skłonni by odwracać relację oprawca-ofiara i robić z winnego ofiarę uwodzenia dziecka; jest to przeniesienie odpowiedzialności, która - chcę to jeszcze raz podkreślić - jest zawsze po stronie dorosłego.


  10. Niektórzy uważają, że instytucje publiczne nie powinny mieszać się w wewnętrzne prawa rządzące rodziną. Rodzina jest tabu. Musi być chroniona za wszelką cenę, nawet kosztem dziecka. To właśnie na łonie rodziny dziecko powinno być najlepiej chronione. Można się z tym zgodzić, jeśli rodzina naprawdę dziecko chroni, pozwala mu się swobodnie rozwijać, mieć całkowite zaufanie do wszystkich jej członków, gdy integralność fizyczna i psychiczna jest respektowana. Lecz nie wtedy, gdy dorośli nadużywają swojej władzy i dziecko zmuszone jest zaspokajać potrzeby seksualne rodziców czy innych osób z najbliższego otoczenia. Jeśli chodzi o kazirodztwo jest to najczęstsza forma nadużyć seksualnych na dzieciach a liczby szacunkowe ukazujące częstotliwość jego występowania są dalekie od rzeczywistości, co wzmacniane jest przez silny nakaz milczenia, wypieranie się czynów przez sprawców oraz milczenie najbliższej rodziny?
    Powyżej pewnej ilości przypadków psychologowie dochodzą do wniosku, że kazirodztwo jest zjawiskiem rzadkim, pojawia się jedynie w upośledzonych warstwach społeczno-ekonomicznych, wśród nizin społecznych związanych z przemocą, alkoholizmem, bezrobociem, itd.
    Lekarz biegły sądowy nie może potwierdzić tej opinii. Kazirodztwo istnieje we wszystkich warstwach społecznych niezależnie od wyznania i przynależności etnicznej, lecz nie figuruje w żadnych statystykach kryminalnych. Ofiarami są dzieci obu płci w pierwszych latach swojego życia?
    Według Baurmmann (1983), 90% ofiar gwałtów to młode dziewczęta i kobiety, z których dwie trzecie ma pomiędzy 5 i 13 lat?
    Według Kempe (1980) przypadki kazirodztwa są liczniejsze w USA i w krajach Europy. Jest prawdopodobne, że przypadki te są dziś łatwiej ujawniane. Ludzie zaczynają stawiać sobie pytania a ?dziewczęta przestają milczeć? (Alice Miller, 1986). Kazirodztwo może się ciągnąć przez lata i wychodzi na jaw dopiero wtedy, gdy ojciec sprzeciwia się temu by córka opuściła ognisko domowe i gdy ją bije, usiłuje udusić lub ją wręcz zabija.
    Dorastając dziewczyna zaczyna nawiązywać zazwyczaj relacje poza rodziną, znajduje przyjaciół i może się na nich zdać, jeśli tylko pozostało w niej jeszcze, choć trochę poczucia własnej wartości by przyjąć wobec życia postawę aktywną. Wzmocniona w swoich decyzjach znajduje zazwyczaj odwagę by opuścić ognisko domowe, co stanowi kres kazirodczych relacji między ojcem a córką. Później już się nie wspomina o tych zdarzeniach i zjawisko to nie pojawia się w żadnych statystykach ani też nie stanowi obiekty żadnych dochodzeń sądowych.
    Czasem, po opuszczeniu rodzicielskiego domu młoda kobieta znajduje w sobie odwagę by zacząć mówić o zaznawanych przez lata nadużyciach, by przerwać milczenie i nawet czasem wnieść skargę.
    Chęć separacji, jak każda próba obrony przed nadużyciem, może czasem mieć konsekwencje śmiertelne: możemy zacytować przykład brata, który zabił swą szesnastoletnią siostrę gdyż usiłowała się obronić, wykorzystał ją po śmierci i udusił młodszego, dziesięcioletniego brata, który był świadkiem morderstwa.
    Nie tylko w okresie Antyku, lecz aż do XIX wieku dzieci pierwsze lata swego życia przeżywały w atmosferze seksualnego wykorzystywania.
    Całowanie i ssanie dziecięcych sutków, dotykanie jąder, brodawek i organów genitalnych, lizanie skóry, praktykowanie sodomii z małymi chłopcami, sprzedawanie dzieci do specjalistycznych burdeli i całe mnóstwo innych, niewyobrażalnych rzeczy było na porządku dziennym: pedofilskie zachowania, jakich nie możemy wzmacniać poprzez zniesienie sankcji karnych.
    Poza tym istnieją również dziś, i nie tylko w krajach azjatyckich, burdele, w których malutkie dziewczynki są obiektem regularnego i systematycznego seksualnego wykorzystywania i straszliwego traktowania. Małe tajskie dziewczynki więzione w domach schadzek, zmuszane do prostytucji przy użyciu przemocy fizycznej i środków podniecających. Według świadectw siedmiu dziewczynek, uratowanych z pożaru burdelu, 30 stycznia 1984, były one trzymane jako niewolnice. Nie miały prawa opuścić budynku i przywiązywano je jedną do drugiej, łańcuchem, po tym jak jedna z nich usiłowała uciec. Jedna z dziewczynek oznajmiła lekarzowi w szpitalu, że od dwóch lat, od kiedy zabrano ją z jej rodzinnej wioski, zmuszano ją dzień w dzień do stosunków seksualnych, z co najmniej dwunastoma mężczyznami, pomiędzy godziną dziewiętnastą a piątą nad ranem.
    Większość klientów to europejscy turyści, również z Niemiec, którzy nie wahają się zaspokajać swoje seksualne potrzeby przy pomocy dzieci zmuszanych do prostytucji. W Hong Kongu są prostytutki nawet pięcioletnie. Kim są mężczyźni, którzy używają dzieci dla zaspokajania potrzeb seksualnych?
    Nawet w krajach rozwiniętych dziecięca prostytucja stanowi poważny problem. UNICEF ocenia, że na świecie jest około dwa miliony dzieci, obu płci, będących obiektami seksualnej eksploatacji. A nadużycia seksualne popełniane na łonie rodziny nie są wliczone w podane ilości.?

Elisabeth Trube-Becker wylicza poważne konsekwencje złego traktowania zaznanego w dzieciństwie i podaje bulwersujące przykłady. Należałoby uzupełnić jej listę dodając do niej wewnętrzną kompulsję ofiary, która, jeśli nie spotka na swej drodze oświeconego świadka, dzięki któremu przestanie tłumić swe przeżycia, to odreagowuje i powtarza na innych bezbronnych istotach to, co sama musiała przeżyć i stłumić.

Zdałam sobie sprawę na swoim własnym przykładzie podczas terapii, że przy okazji każdej wewnętrznej konfrontacji z moimi rodzicami wszczepione mi poczucie winy odradzało się we mnie i wzmacniało wyparcie, blokując dostęp do rzeczywistości i możliwość odczuwania własnego cierpienia. Uczucia mnie zalały dopiero wtedy, gdy mogłam podważyć swoje domniemane poczucie winy. Dopiero, gdy mogłam poczuć, że choć nie popełniłam żadnego błędu to byłam pogardzana przez swoich rodziców, nie traktowali mnie poważnie ani nie postrzegali takiej, jaką naprawdę byłam, dopiero wtedy zrozumiałam to, co się stało. Zrozumiałam, że nie ja powinnam im uzmysławiać gdzie spoczywa ich odpowiedzialność, nie do mnie należało, gdy byłam niemowlęciem, sprawienie by moi rodzice byli zdolni do miłości. Jedyne, co było w mojej mocy to pokazać im, że mogłam im służyć, że można było mnie wykorzystywać i reagowałam na to zawsze uśmiechem. Życie nie zaoferowało mi innej możliwości.

Od momentu jak zrozumiałam funkcję blokowania poczucia winy uzmysłowiłam sobie, że pojawiało się ono i nie pozwalało mi usnąć, gdy jakiekolwiek traumatyczne wspomnienie pojawiało się na powierzchni świadomości. Nazajutrz miewałam ochotę ponownie zaprzeczyć temu, co odkryłam poprzedniego dnia. Czasem zapominałam o tym lub czułam się zmuszona zaprzeczyć temu lub czułam się bardzo niezręcznie, że mogłam pomyśleć o własnych rodzicach coś tak strasznego. Prawo, jakie mną rządziło było dokładnie takie samo jak to, które zmusiło Freuda do wyparcia się i zdradzenia własnych odkryć.

Wielu terapeutów obserwuje często ten opór u swoich pacjentów i interpretuje go niesłusznie jako dowód na to, że nie da się odtworzyć minionej rzeczywistości. Sam pacjent nie wie czy chodzi o realne wspomnienia czy o fantazje. Wewnętrzna walka dziecka by zachować nietknięty wizerunek dobrego ojca lub dobrej matki jest czasem tak silny, że nie tylko sam pacjent, lecz również członkowie jego najbliższego otoczenia stają się ofiarami tej pomyłki. Idea Freuda, według której można wymyślić rzeczy gorsze niż przeżywana rzeczywistość również u mnie wyrządziła wiele spustoszeń. Byłam gotowa wierzyć, że wszystkie sygnały są fałszywe, że to wszystko nie było takie straszne i tylko moje podejrzenia są okropne i niesprawiedliwe. Chciałam by to psychoanaliza miała rację, chciałam zachować iluzję o rodzicach, którzy mnie kochali. Z czasem zrozumiałam absurdalność pomysłu, że to dzieci wymyślają sobie traumatyczne wydarzenia. Istnieje pewne naturalne prawo, które każdy może zweryfikować: człowiek unika cierpienia i nie szuka go raczej. Szuka przyjemności, radości, ukojenia. Lecz masochizm nie jest wyjątkiem od tej reguły: to jedynie kompulsja, która zmusza do zadawania sobie nowych cierpień by niegdyś stłumione uczucia nie wypłynęły na powierzchnię.

Masochista, który drogo płaci za to by być wychłostanym przez prostytutkę i zależy mu na tym by siedzieć na nocniku podczas tego seansu jest pod wpływem wewnętrznego przymusu by odtwarzać traumę wynikająca z treningu czystości, jaki przeszedł w dzieciństwie i by utrzymać za wszelką cenę wspomnienie tego zdarzenia w podświadomości. Inne prawo życia wymaga by idealizowanie rodziców poprzez fantazje i stłumienie pomogło dziecku przetrwać. Przypisywanie najbliższej osobie, którą kochamy czegoś złego byłoby więc czymś przeciwnym naturalnym obronom i prawom życia. W konsekwencji dziecko nigdy nie wymyśla sobie traumy. Przeciwnie: aby przeżyć, musi sprawić, za pomocą fantazji, by ból stał się znośny.

Pouczający przykład w tym względzie dostarcza przypadek, jaki amerykańskie czasopisma omawiały przez parę miesięcy w 1985: większość z trzystu uczniów szkoły w Los Angeles była wykorzystywana do sadystycznych zabaw seksualnych przez siedmiu nauczycieli. Mówili oni uczniom, że ich rodzice umrą, jeśli dowiedzą się o czymkolwiek. Pokazywano dzieciom małe martwe zwierzęta mówiąc, że podobny los je czeka, jeśli opowiedzą w domach o tym, co dzieje się w szkole. Dzieci zachowały tajemnicę i przez długi czas znosiły zniewolenie i terror gdyż nie widziały innego wyjścia z sytuacji. Gdy cała sytuacja wyszła na jaw w 1985, siedmiu profesorów i dyrektorka zostali oddani w ręce sprawiedliwości. Adwokaci zamęczali dzieci przesłuchaniami przez kilka miesięcy aż do momentu, gdy zwolniono wszystkich nauczycieli, podczas gdy świadectwa dzieci były ze sobą całkowicie zgodne. Udowodniono mimo to, że dzieci kłamały gdyż nikt nie potrafił zrozumieć ich języka i roli fantazji.

Niektóre dzieci oświadczył na przykład, że zabiły małe dziecko, choć fakty tego nie potwierdzały. Zostały oskarżone o kłamstwo i wszystkie ich zeznania uznano za fałszywe. Żadnemu sędziemu nie przyszło do głowy, że dzieci potraktowały swoją zgodę na praktyki seksualne jako zamordowanie dziecka, jakim niegdyś były i że opisywały swoją wcześniejszą sytuację. Fantazja z zamordowanym dzieckiem była wyrazem rzeczywistego przeżycia, była sposobem na osłabienie traumatycznego przeżycia. Zawsze jest łatwiej uznać się za winnego niż doświadczyć świadomości bycia niewinną ofiarą, która zdana jest w każdej chwili na prześladowania i tortury. Wszyscy pacjenci czepiają się fantazji, w których przyznają sobie rolę aktywną by uciec przed cierpieniem i rozpaczą bez możliwości obronienia się. I przypłacają to poczuciem winy, jakie narzuca im nerwica.

Fakty zachowane w pamięci lub te, które można znaleźć w dokumentach pokazują zaledwie mała część losu, jaki musi znieść dziecko. Największą cześć faktów stanowią wyparte wspomnienia, o których nie można opowiedzieć gdyż nigdy nie zostały świadomie przeżyte. Nie można ich odkryć z terapeutą, który powątpiewa w realność złego traktowania, jakie przeżyło dziecko. Gdy terapeuta oświadcza: ?Zawsze wierzę moim pacjentom?, nie wyklucza to tego, że okazuje się on niezdolny by odszyfrować wyparcie i zaprzeczanie pacjentów. Oczywiście, nie może on wiedzieć więcej o przeszłości pacjenta niż sam chory. Pacjent powinien odnaleźć fakty dzięki temu, co odczuwa, zweryfikować to, co odkrywa, podważać swoje przekonania dotąd aż będzie miał pewność, że coś się rzeczywiście wydarzyło. Możliwości są niezmierzone i warto by terapeuta o tym wiedział. Rozmiar krzywd, jakie można zadać dziecku jest nieograniczony. Świadomość tej prawdy pozwala terapeucie towarzyszyć pacjentowi w jego podróży, podróży, która prowadzi wielokrotnie do piekła i sali tortur. I trzeba wielokrotnie tam wracać tak długo aż wszystkie szczegóły urazu zostaną przeżyte tak by efekt traumy się zdezintegrował a rana mogła się w końcu zacząć goić.

Większość terapeutów, jakich znałam lekceważyli istnienie tych sal tortur. Zadowalali się uznaniem, że całe dzieciństwo zawierało trudne momenty, jak np. rozstania z rodzicami lub narodziny młodszego rodzeństwa i jeszcze kilka frustracji nie do ominięcia. Gdy nie mogą już zaszeregować zachowań rodziców jako frustracji nie do ominięcia mówią o ?utajonej psychozie? matki lub ojca i unikają w ten sposób po raz kolejny problemu złego traktowania dziecka. Oczywiście może się zdarzyć, że istotnie rodzic ma zachowania psychotyczne, lecz, co ważne, że zachowania te są obojętne reszcie społeczeństwa dopóki dzieją się w rodzinie i kosztem dzieci osób zaburzonych. Trzeba znać tę regułę by móc rzeczywiście towarzyszyć pacjentowi i rozumieć go, szczególnie w momentach, gdy wszystkimi siłami broni się przeciwko prawdzie, gdyż ta jest nie do przyjęcia. Od momentu, gdy się wie, że dziecku udaje się przeżyć zaznane tortury dzięki wyparciu można wspierać pacjenta w taki sposób by zniósł tę pracę związaną z odkrywaniem wypartych części.

W rozmowach dotyczących nadużyć seksualnych dokonywanych na dzieciach pytanie brzmi: dlaczego matka dziewczynki ignorowała sygnały alarmowe lub, dlaczego zajęła stanowisko zabraniające córce opowiedzieć prawdę. Zachowanie to wydaje się całkowicie niezrozumiałe, gdy dowiadujemy się, że ona sama również to przeszła w dzieciństwie. Jednakże to właśnie ta informacja stanowi klucz do znalezienia wytłumaczenia. Matki, które same były ofiarami analogicznych przeżyć i mają wyparte te wspomnienia są najbardziej głuche i ślepe na sytuację, w jakiej znajduje się ich dziecko. Nie chcę dopuścić by ich własna historia do nich wróciła i porzucają dziecko jego losowi.

Niestety, w tym względzie nawet ruchy wolnościowe kobiet, które miały swój poważny udział w uświadomieniu społeczeństwu maltretowania zaznawanego przez kobiety i dzieci, mają swoje ograniczenia ideologiczne. W ich ocenie problem polega jedynie na patriarchacie, władzy sprawowanej przez mężczyzn. Ta uproszczona wizja pozostawia wiele ważnych pytań w zawieszeniu. Być może pytania te nie powinny być na razie stawiane gdyż skompromitowałyby obraz wyidealizowanej matki. Jednakże musimy zapytać: jak to się dzieje, że mężczyzna gwałci kobiety i dzieci? Kto uczynił go tak podłym? Z moich doświadczeń wynika, że nie są za to odpowiedzialni jedynie ojcowie. Należałoby się zapytać, jakie możliwości miałaby poniżona kobieta by nie wykorzystywać swego dziecka dla zaspokojenia własnych potrzeb? W rzeczywistości, nawet w kulturach gdzie kobieta zupełnie się nie liczy społeczeństwo przyznaje jej pełną władzę bez ograniczeń nad jej dzieckiem. Poza tym, jesteśmy zmuszeni zapytać samych siebie, jaką odpowiedzialność w stosunku do dziecka ponosi dorosła kobieta, która, jako dziewczynka, sama została wykorzystana przez ojca i czemu pozwoli się przebić w stosunku do syna, jeśli zachowuje wyparte wspomnienia tamtych wydarzeń.

Zauważyłam, że wiele feministek nie lubi by zadawać im tego rodzaju pytania. Jednocześnie są zakłopotane widząc ciągle, że matki nie chronią swoich córek, ofiar wykorzystania seksualnego, że je porzucają ich własnemu losowi a nawet czasem je karzą. Proste wytłumaczenie mówi, że boją się swoich mężów. Nikt nie chce uznać, że kobieta, która miała bezpieczne dzieciństwo i matkę, która ją chroniła nie wyszłaby za mężczyznę, którego by się bała i który maltretowałby dziecko. Posiadałaby anteny chroniące ją przed tymi dwoma niebezpiecznymi pułapkami.

Moim celem nie jest tutaj minimalizowanie zasług ruchu kobiecego, jeśli chodzi o odsłanianie faktów maltretowania dzieci, lecz jedynie pobudzenie do przekraczania barier istniejących do dziś. Obnażanie kłamstwa jest procesem, który nie musi być wstrzymywany przez nowe nieprawdy ideologiczne, nowe iluzje i nowe idealizacje. Sytuacja dorosłej kobiety wobec brutalnego męża nie jest taka sama jak sytuacja małego dziecka. Kobieta może się czuć niepewna z powodu własnego dzieciństwa i nie zdawać sobie sprawy z możliwości obrony, jaka leży w jej zasięgu, lecz nie jest ona tak naprawdę pozbawiona obrony. Nawet jeśli jej prawa są niewystarczające i nawet jeśli sądownictwo jest po stronie mężczyzn dorosła kobieta może mówić, opowiadać, szukać sprzymierzeńców, może nawet krzyczeć (jeśli się tego nie oduczyła w dzieciństwie). Lecz przede wszystkim nie ma ona potrzeby tłumienia tego, co się wydarzyło, może przeżyć cierpienia i obelgi i nie wynikną z tego nowe zranienia. Jedynie u dziecka trauma powoduje w konsekwencji zranienia gdyż uraz wpływa na organizm będący w okresie rozwoju. Zranienia te mogą się zagoić pod warunkiem, że się je dojrzy lub też pozostaną takie, jakimi są, gdy usiłuje się udawać, że ich nie ma. Spróbuję to zilustrować w VI rozdziale tej książki.

Ruchy kobiece nie stracą na sile, jeśli uznają, że również kobiety nadużywają swoje dzieci. To nie jest ucieczka przed prawdą ani negowanie jej, lecz jedynie prawda, nawet najbardziej niewygodna, może sprzymierzyć się z ruchem i zmienić społeczeństwo. Jeśli mężczyźni maltretują żony i jeśli kobiety znoszą to z uległością, zarówno agresja mężczyzn jak i zrezygnowanie kobiet są następstwem maltretowania w dzieciństwie. Dlatego właśnie małe dzieci obojga płci mogą być ofiarami dorosłych obojga płci. Jeśli kobiety (i mężczyźni) wrażliwe i nie brutalne, są niezdolne by chronić swoje dzieci przed przemocą partnera, ta niemożności pochodzi z zaślepienia i zastraszającego zawstydzania, jakie były im narzucane w dzieciństwie. To prosta prawda. Dopiero gdy odkryte zostaną korzenie wszelkiej przemocy i można będzie studiować te zjawiska bez zatajania ani upiększania faktów.

Terapeutka, która nauczyła się, że jedynie mężczyźni są przyczyną wszelkiego zła na ziemi będzie na pewno potrafiła wspierać pacjentki, gdy te odkrywać będą doznane w dzieciństwie nadużycia seksualne ze strony swoich ojców, dziadków lub braci. Nie będzie ich skłaniała do wypierania się prawdy - jak robią to adepci teorii popędów. Lecz tak długo jak prawda na temat matki, która tolerowała nadużycia, nie chroniła dziecka i zlekceważyła jego kłopot będzie ukrywana pełna rzeczywistość dziecka nie będzie dostrzeżona i uznana za prawdę. Tak długo jak dziecięce uczucia nie mogą być przeżyte wściekłość odczuwana do mężczyzn jest pozbawiona mocy. Może nawet zostać połączona z niezachwianą wiernością i zależnością w stosunku do ojca lub innych mężczyzn popełniających nadużycia (Alice Miller, 1986)

Od kiedy broni się matek jako nieszczęśliwych ofiar, pacjentka nie spostrzeże się, że mając matkę odważną, chroniącą i przejrzystą nie musiałaby nigdy znosić nadużycia ze strony ojca lub brata. Gdy dziecko uczy się od swej matki, że jest godne ochrony będzie ono szukało bezpieczeństwa przy osobach zewnętrznych i będzie zdolne samo się obronić. Jeśli nauczyło się, czym jest miłość nie zaryzykuje tego by stać się ofiarą symulowanej miłości. Lecz dziecko, które zawsze było odtrącane i wychowywane w dyscyplinie, które nigdy nie odczuwało błogiej troskliwości, nie wie, że istnieje cos innego niż pieszczoty, które są nadużywające. Zmuszone jest by zaakceptować każda bliskość, jaka jest mu oferowana, jeśli nie chce uschnąć. W danym przypadku zgodzi się nawet na seksualne nadużycie by znaleźć minimum uczucia i nie żyć na emocjonalnej pustyni. Gdy dorosła kobieta zdaje sobie sprawę, że okradziono ją z miłości będzie być może odczuwała wstyd z powodu swoich dawnych potrzeb i będzie się czuła winna. Będzie oskarżała samą siebie gdyż nie ośmieli się oskarżyć swej matki, która pozostawiła niezaspokojone jej potrzeby a nawet skazała swe dziecięce potrzeby.

Psychoanalitycy chronią ojca i maskują nadużycia seksualne dokonane na dziecku przywołując kompleks Edypa lub kompleks Elektry i wiele terapeutek feministek idealizuje matki i hamują w ten sposób dostęp do wczesnych doświadczeń traumatycznych przeżywanych z matką. Oba te podejścia mogą doprowadzić do impasu, gdyż cierpienie i lęk znikają dopiero wtedy, gdy potrafi się widzieć i zaakceptować pełną prawdę o faktach.

Jednakże nawet bez kontekstu ideologicznego terapeuta jest zdolny wsadzić prawdę między nawias, jeśli nie dostarcza pacjentowi narzędzi niezbędnych do przepracowania uczuć, potwierdzenia i systematycznego podważania jego przekonań. Nawet najbardziej gwałtowne zarzuty wobec rodziców nie pomogą w uwolnieniu się tak długo jak prawda będzie zafałszowana lub przebrana w inne słowa. Były to przypadek dziecka, którego miało ojca w obecności, którego nie mogło nic powiedzieć żeby mu nie przerwano i nie obrzucono inwektywami. Pacjent ten długo nie będzie w stanie wewnętrznie stawić czoła swemu ojcu i sformułować zarzutów. Uwolnione uczucia skierowane będą do matki, która mniej terroryzowała dziecko. Może być również odwrotnie, że ojciec mniej straszył dziecko niż matka i pacjent, nie zdając sobie z tego sprawy, będzie zarzucał ojcu rzeczy, jakich zaznał od matki. Będzie to robił nieświadomie, gdyż uczucia z tamtego okresu nie są jeszcze dla niego dostępne. Mechanizmy obronne i lęk tworzą zniekształcony obraz przeszłości. Deformacje te mogą być wyjaśniane podczas terapii pod warunkiem, że terapia ta ma na celu odkrycie prawdy. W takim przypadku terapeuta wie, że jego pacjent może skierować zarzuty jedynie do tego rodzica, do którego ma on jeszcze, choć odrobinę zaufania a nie do tego, przed którym był sparaliżowany z przerażenia. Pomoże mu w odkryciu prawdy jego historii pod warunkiem, że pacjent przestanie oskarżać ?fałszywych winnych? a oskarżenia skieruje pod adresem osób, które na to zasługują i jedynie w kwestii działań, jakie rzeczywiście miały miejsce. Nikt się nie może uwolnić oskarżając tych, którzy nie zrobili mu nic złego. Oskarżając w sposób niejasny, bez dowodów, osoby zastępcze pacjent nie doprowadzi do poprawy swojego stanu, lecz raczej pozostanie w fatalnym pomieszaniu.

Uwolnić się można wtedy, gdy nauczymy się stawać w swojej obronie tam gdzie jest to konieczne. Im bardziej jednostka zbliża się do swojej prawdy tym bardziej porzuca ideologiczne konstrukcje i sztuczne teorie i tym bardziej ma szansę by jej się to całkowicie udało.


Kontakt do nas!

KONIEC MILCZENIA - Stowarzyszenie Pomocy Dorosłym Ofiarom Nadużyć Seksualnych w Dzieciństwie

ul. Balladyny 1/26
02-501 Warszawa

tel.: 507 707 689
e-mail: kontakt@koniecmilczenia.pl